Bloggfęrslur mįnašarins, september 2008

Af blautri tusku

Žaš er ljóst aš žęr hamfarir sem aš nś ganga yfir ķslenskt fjįrmįlakerfi eru ekki einskoršašar viš Ķsland. Žaš er įbyrgšarleysi aš vissir stjórnmįlamenn komi nś fram og tali nišur til hluthafa og sparifjįreigenda ķ žessum fyrirtękjum og geri lķtiš śr fyrirtękjum og almenningi sem į nś um žungt aš binda. Žaš er ljóst aš sį mįlflutningur er hreint ömurlegur og skošast slķk ummęli sem blaut tuska framan ķ fjįrfesta og fjölskyldur sem margar hverjar hafa jafnvel tapaš stórum hluta af sparnaši sķnum. Er žaš ekki barnalegt aš koma fram og segja aš nś hafi einkavinavęšingin komiš ķ bakiš į mönnum. Slķkur mįlflutningur į ekkert skylt inn ķ umręšuna um fyrirtęki sem veita žśsundum launžega atvinnu og hafa aš auki skilaš verulegum skattekjum ķ gegnum tķšina. Žessar hamfarir sį engin fyrir og sérstaklega ekki įhrif į žeirri stęršargrįšu sem nś er oršin og enginn getur slegiš sig til riddara ķ slķku įstandi.

Žaš er ljóst aš mišaš viš yfirlżsingar nśverandi stjórnarformanns Glitnis aš bankinn hafi veriš meš 200 milljarša ķ eigin fé og aš auki meš gott eignasafn žį mį kannski spyrja hver sé staša annara fjįrmįlastofnana? Eru žęr aš komast ķ žrot?


Žaš sem fer upp kemur aftur nišur

An optimist sees an opportunity in every calamity; a pessimist sees a calamity in every opportunity. -Winston Churchill -

Fullkomiš frelsi į fjįrmįlamörkušum hefur ališ af nér nżja heimsmynd žar sem mešal annars hagkerfi smįrķkja į borš viš Ķsland hafa žanist śt vegna vaxtar fjįrmįlageirans. Žaš er ljóst aš ķ slķku įrferši breytast margar grundvallar forsendur ķ hagstjórninni. Ónógt eftirlit, óįreittir fjįrfestingabankar, vogunarsjóšir og bankar hafa ališ af sér nżja stétt hugmyndafręšinga žar sem veršmęti hafa veriš sköpuš ķ gegnum yfirtökur, stöšutökur og meš žvķ aš selja og hluta nišur fyrirtęki, leggja af fyrirtęki til žess aš eyša samkeppni o.fl.. Ķsland hefur ekki fariš varhluta af žessari žróun. Bankakerfiš hefur hingaš til haft gnęgš af lódżru įnsfé og ašgangur aš žvķ hefur veriš opinn flestum sem viljaš hafa. Stundum hefur mašur fengiš žaš į tilfinninguna aš efnahagsleg framvinda fyrirtękja hefur rįšist af žvķ sem gerist ķ bankanum og į mörkušunum en ekki hvaš veršmęti sé veriš aš skapa. Enginn sį fyrir neinn skell žar sem viš lifšum į tķmum žar sem góšęriš var endalaust ķ tķma og rśmi.

Markašsbrestir meš stórum skellum į fjįrmįla- eigna- og hrįvörmörkušum vķšsvegar um heiminn hafa hrist upp ķ heimshagkerfinu og efnahagsstórveldi eins og Bandarķki Noršur Amerķku hafa t.d. ekki fariš varhluta af žvķ įstandi.

Žaš eru engar forsendur ķ spilunum fyrir žvķ aš įhrifin af slķkum hamförum sjįist ekki ķ ķslenska hagkerfinu žar sem til stašar er virkur gjaldeyrismarkašur žar sem verš myntinnar ręšst af framboši og eftirspurn. Mikil óvissa į mörkušum ekki bętt įstandiš žar sem veikur gjaldmišill hefur veriš ķ fararbroddi og gjaldeyrisvarasjóšir sešlabanka ekki nęgir.

Ķ nśverandi įrferši žar sem lįnsfjįrkreppan er til stašar og traust ķ višskiptum lķtiš žį er ešlilegt aš ķslenskar fjįrmįlastofnanir eigi erfitt meš aš sękja fjįrmagn į erlenda markaši. Björgunarašgeršin ķ BNA segir allt sem segja žarf. Nś žurfa fyrirtęki og fjölskyldur aš reyna aš halda sjó og žaš er ekk til eftibreytni aš menn vaši uppi og auglżsi ķ evrum og aš menn gaspri ķ spjallžįttum um upptöku evru. Slķkt eykur einungis į glundroša og skapar óvissu mešal almennings žessa lands.


Orš dagsins

Žaš gerist oft nś oršiš aš fólk missir sig ķ vištölum ķ fjölmišlum, žó sér ķ lagi ķ beinni śtsendingu  ķ sjónvarpi. Oft falla ummęli sem betur hefšu verši lįtin ósögš. Kannski er žvķ um aš kenna aš landiš er fįmennt og višmęlendur fjölmišla eru oft į tķšum sama fólkiš aftur og aftur. Ekki veit ég hvort aš žaš skżri slķkar uppįkomur eša hvort aš stašreyndin sé sś aš višmęlendur eru oršnir of heimavanir. Žaš er lķka eins og spyrjendurnir séu illa į varšbergi og of seinir aš grķpa inn ķ atburšarrįsina. Viršing žverrandi fer fyrir pólitķskum andstęšingum į Alžingi žar sem žingmenn lįta żmislegt flakka śr ręšustólnum og eru lķtt til eftirbreytni.

Orš dagsins eru fengin śr grein Siguršar Kįra Kristjįnssonar alžingismanns ķ Morgunblašinu ķ dag eru žörf įbending: ,,Mįlflutningur sem einungis er byggšur į persónulegri óvild og heift ķ garš annarra hefur aldrei og mun aldrei hafa neitt uppbyggilegt ķ för meš sér.““


Hagfręši Argentķnu og ķslenskur tangó

Ég sótti Argentķnu heim įriš 2002 žegar aš umsįturįstand hafši skapast um bankana ķ žessu vķšfešma rķki. Žetta hefur rifjast upp fyrir mér ķ allri žeirri umręšu sem hefur įtt sér staš um ķslensku krónuna auk įhyggja sem aš sparifjįreigandur hafa lįtiš ķ ljós um stöšu bankanna. Žaš er mér enn ofarlega ķ huga žegar ég gekk um göturnar ķ höfušborginni Buenos Aires aš almenningur gekk į mann ef žaš sįst į manni aš žar var śtlendingur į ferš. Erindiš var einatt aš reyna aš nįlgast dollara žar sem aš fįir höfšu trś į mynt žeirra heimamanna, pesóanum sem var svo til ónothęfur ķ hugum almennings og fyrirtękja vegna mistaka ķ hagstjórninni.

Įstęšurnar voru einkum žęr aš rķkisstjórn Argentķnu frysti alla bankareikninga fyrirtękja og einkaašila og afleišingarnar eftir žvķ. Undanfari vandans var fyrst of fremst sį aš fjįrfestar misstu trśna į efnahagsstefnuna og trśna į gjaldmišlinum. Sś sannfęring endurspeglašist ķ öllum ašgeršum fyrirękja og almennings sem aš hamstraši dollara meš žvķ aš skipta į heimamyntinni pesóanum. Gjaldeyrisvarasjóšur Argentķnu var nįnast enginn og reksturinn var fjįrmagnašur meš erlendum lįntökum en hafa ber ķ huga aš landiš er aš miklu leyti hįš erlendum innflutningi.

Gengisfall pesóans gagnvart dollar nam allt aš 70% žegar aš fastgengisstefna heimamanna var loksins aflögš ž.e. 1 dollar = 1 pesó, ķ kjölfariš fylgdi allt aš 30% atvinnuleysi. Įstandiš bar žess nįttśrulega merki aš žjóšin bjó viš raunverulega kreppu og viš tók ašlögunarferli meš nżjum vęntingum og öšrum veruleika žar sem aš  landsmenn žurftu aš taka į sig stóra skellinn. Nżr veruleiki og upplausnarįstand leiddi m.a. til žess aš mörg fyrirtęki voru meš jįrnrimla og varnargiršinar til žess aš halda aftur af óaldarlżš sem hafši ķ frammi mótmęli og fór um götur og vann skemmdarverk meš žvķ aš kveikja ķ og eyšileggja žaš sem fyrir varš hverju sinni.  Vantrśin į gjaldmišilinn var mikil į mešal landsmanna sjįlfra og fjįrfestar flżšu unnvörpum landiš, mörg fyrirtęki uršu gjaldžrota auk žess sem aš sparnašur einstaklinga fór forgöršum. Um helmingur 36 milljón ķbśa var aš auki sagšur lifa undir fįtęktarmörkum sem afleišing af öllu saman.

Efnahagslegu įhrifin lżstu sér ķ žvķ aš erlend fjįrfesting žornaši upp og śtflutningurinn minnkaši fljótt enda sįu fjįrfestar sér hag ķ žvķ aš fį meira fyrir dollarana sķna t.d. ķ Brasilķu žar sem nautakjötiš kostaši minna en ķ Argentķnu svo dęmi séu tekin. Til žess aš halda efnahagnum gangandi žį sótti rķkisstjórn Argentķnu stķft ķ lįnsfjįrmagn og žaš gerši einkaašilum erfitt fyrir meš aš nįlgast lįnsfjįrmagn į bošlegum kjörum. Į endanum žraut sśrefniš sem žurfti ķ reksturinn og gjaldžrotin tóku viš žar sem rįšaleysiš var algert meš įhrifum eins og lżst var ofar.

Orš Sešlabankastjóra ķ vištali į Stöš 2 ķ vikunni minntu į aš neikvęš umręša er til alls fyrst og hefur til langframa įhrif į vilja fjįrfesta og fyrirtękja į markaši. Öll óvissa hefur įhrif į sparifjįreigendur sem margir hverjir eru ešlilega tvķstķgandi ķ slķku umhverfi. Žaš er varhugavert aš ętla aš efnhagsvandamįl ķ okkar sérstęša hagkerfi leysist meš žvķ einu aš taka upp evru. Viršing okkar fyrir eigin fjįrmįlakerfi žarf aš vera til stašar įšur en viš tökum įkvaršanir um eitthvaš annaš. Žvķ fer fjarri aš įstandiš hér sé svo slęmt žar sem aš rķkisfjįrmįlin eru ķ traustum farvegi, gjaldeyrisvarasjóšur til stašar og bankar uppfylla skyldur sķnar um eiginfjįrhlutfall. Žaš eru žó blikur į lofti um minnkandi eftirspurn ķ hagkerfinu og nżrrar ašlögunar er žörf og óvķst aš evran ein og sér muni hįmarka hag žjóšarbśsins. 

Žaš er ljóst aš viš erum aš hefja nżjan kafla ķ hagsögu Ķslands. Ķ žeim kafla veršur almenningur aš vera ķ fararbroddi og draga śr umframeyšslu og neyslu sem aš ber keim aš žvķ aš eyša framtķšartekjunum įšur en žęr eru komnar ķ hśs. Ķ tangó žarf tvo til. Hinn ķslenski tangó hefur einatt einkennst af žvķ aš fyrirtęki og almenningur eyšir um efni fram og fleiri en einum bošiš upp ķ dans hverju sinni. Slķk skipan leišir einatt til įrekstra og ljóst aš einhverjir standa ekki aftur upp frį slķkum įrekstrum og žį koma nżjir dansarar inn ķ myndina. Sešlabankstjóri talaši skżru mįli žegar aš hann gagnrżndi mįlflutning lżšskrumara og įrįsir žeirra į krónuna.

Fyrir nokkrum mįnušum höfšu forsvarsmenn śtflutningsgreinanna upp stór orš um rekstrarumhverfiš žar sem aš žeir töldu gengi ķslensku krónunnar of hįtt skrįš. Ķ dag heyrum viš lķtiš frį žeim en aftur mun meira frį žeim sem žurfa aš kaupa inn vöru og žjónustu erlendis frį.  Žar sannast hiš fornkvešna aš eins kvöl er annars pķna.

Kannski er tķmi umvöndunarhagfręšinnar kominn til aš vera ķ einhvern tķma, jafnt į Bifröst sem ķ borginni.

 


Sjaldan er ein bįran stök

Ég verš aš segja aš mér brį nokkuš eftir aš hafa séš fréttir ķ kvöld žar sem aš stjórn Eimskips tilkynnir um aš žaš muni fara fram innanhśss rannsókn į tilteknum atrišum er tengjast rekstri félagsins frį fyrri tķš. Žaš veršur sérstakt aš fylgjast meš įframhaldi žessa mįls og vonandi leišir žessi skošun ekki til neitt misjafnt ķ ljós. Rekstur Air Atlanta skilaši Eimskipafélaginu stórfelldu tapi eins og žekkt er og fjįrfestingarnar ķ Versacold og Atlas ķ Kananda eiga enn eftir aš sanna sig og skuldsetning félagsins mikil. Velta Eimskipafélagsins 3 faldašist į milli įranna 2006 og 2007 en rekstrartekjurnar ķ lok sķšasta įrs nįmu 1.459 milljónum evra. Žaš er ljóst aš krafa upp į lišlega 26 milljarša er erfiš ķ nśverandi rekstrarumhverfi en eins og segir ķ fréttatilkynningu Eimskipafélagsins 2007 žį var hagnašur af undirliggjandi starfssemi félagsins 9 milljónir evra žaš įr en tap eftir skatta 9 milljónir evra aš teknu tilliti til aflagšrar starfssemi. Nś er bara aš vona aš óskabarn žjóšarinnar hressist į komandi mįnušum og aš verš hlutabréfanna taki viš sér. Ég er ekki viss um aš mįlsókn gegn Eimskipafélaginu muni skila neinu öšru en aukinni neikvęšri umręšu sem aš verši hluthöfum ekki til góšs. Fyrsta skrefiš er vęntanlega aš bķša eftir skżrslu stjórnarinnar į ,,žessum tilteknu atrišum''.


,,Stolt siglir fleyiš mitt’’

Stolt siglir fleyiš mitt segir ķ alžekktum texta! Žaš er meš ólķkindum aš horfa į žį stöšu sem Eimskipafélag Ķslands er komiš ķ, sjįlft óskabarn žjóšarinnar. Sem strįklingur žį fylgdist mašur grannt meš Eimskipafélaginu enda einn ašal atvinnuveitandinn ķ mišborg Reykjavķkur. Menn gengu fram hjį byggingu félagsins meš lotningu og žaš var gaman taka tśra ķ gömlu lyftunni ķ Pósthśsstrętinu žegar mašur var aš snattast ķ mišbęnum aš selja blöš og merki. Ķ žį daga réš ķhaldssemi og skynsemi rķkjum og oršiš śtrįs var ekki til ķ bókunum.

Nś viršist sem aš menn hafi bśiš til kokkteil sem er ķ meira lagi göróttur fyrir hluthafa og fyrir atvinnulķfiš ķ heild. Įhrifin į Ķslandi ef Eimskipafélagiš lendir ķ meirahįttar kröggum vegna žessa gętu oršiš grķšarlegar. Sį möguleiki er samt langsóttur en annaš eins hefur gerst į sķšustu mįnušum aš stórfyrirtęki hafi hruniš eins og spilaborg eins og dęmin sżna, en žaš versta er kannski aš bókhald XL hefur kannski veriš fegraš eins og greint hefur veriš frį. Žaš er ljóst aš įhrifin į eignir hluthafa eru žegar komnar fram aš hluta ž.e. eignir žeirra hafa žynnst śt og kannski eru undirliggjandi veš og įbyrgšir hjį bönkum o.s.frv. sem gętu framkallaš önnur verri įhrif į mešal hluthafa svo sem vešköll.

Žaš er ljóst aš įbyrgšin til handa XL er ekki hluti af kjarnastarfssemi Eimskipafélagsins og žaš er ķ raun ótrślegt aš félagiš sé komiš ķ slķkar ógöngur eins og raun ber vitni, og mašur spyr hvort aš skortur į virkri framtķšarsżn eša vanmat į stöšunni hafi nś skilaš žvķ įstandi sem uppi er. Nśverandi lįnsfjįrkreppa į įn efa einhvern žįtt ķ žvķ hvernig stašan er og įhrif įkvaršana Barclays banka į aš lįna ekki frekar til rekstrarins varš til žess aš skipiš hefur skrapaš botninn ķ skerjagaršinum. Nś er bara aš bķša žess aš hafsögubįturinn fylgi fleyinu milli skers og bįru alla leiš til hafnar. Įbyrgš stjórnenda hlutafélaga og kröfur um upplżsingagjöf žeirra til hluthafa er mikil og Fjįrmįlaeftirlitiš mun vętnanlega skoša žessi mįl rękilega enda hefur nśverandi staša ekki eingöngu įhrif į stóra ašila į markašnum heldur lķfeyrissjóši auk margra smęrri hluthafa sem og fjįrfesta sem eiga ķ eignarhaldsfélögum tengdum Eimskipafélaginu.

Hér aš nešan eru stęrstu hluthafar ķ Eimskipafélaginu skv. upplżsingum Kauphallarinnar:

 
NafnHlutfallseignFjöldi hlutaMarkašsvirši

1.

Frontline Holding S.A.

33,18%

622.725.000

4.982

milljónir

2.

Fjįrfestingarfélagiš Grettir hf

33,15%

622.060.000

4.976

milljónir

3.

Landsbanki Luxembourg S.A.

8,78%

164.818.000

1.319

milljónir

4.

Hlutafélagiš Eimskipafélag  Ķsl

8,52%

159.878.000

1.279

milljónir

5.

Landsbanki Ķslands hf,ašalstöšv

3,26%

61.121.400

489

milljónir

6.

GLB Hedge

2,48%

46.466.600

372

milljónir

7.

Peter Gordon Osborne

1,48%

27.703.200

222

milljónir

8.

Craqueville

1,18%

22.215.600

178

milljónir

9.

LI-Hedge

1,16%

21.757.000

174

milljónir

10.

Samson eignarhaldsfélag ehf

0,84%

15.830.500

127

milljónir

11.

Geertruida Maria A. van der Ham

0,81%

15.267.400

122

milljónir

12.

Lerkur Sp/f

0,65%

12.288.000

98

milljónir

13.

Arion safnreikningur

0,49%

9.247.230

74

milljónir

14.

Den Danske Bank A/S

0,46%

8.583.760

69

milljónir

15.

MP Fjįrfestingarbanki hf

0,46%

8.550.400

68

milljónir

16.

Eignarhaldsfélagiš SK ehf

0,21%

4.001.730

32

milljónir

17.

Hįskólasjóšur Eimskipafél Ķs hf

0,18%

3.466.080

28

milljónir

18.

Glitnir Sjóšir hf,sjóšur 6

0,17%

3.147.680

25

milljónir

19.

Eggert Magnśsson

0,16%

3.057.190

24

milljónir

20.

Stafir lķfeyrissjóšur

0,15%

2.868.380

23

milljónir

Samtals

97,78%

1.835.053.150

14.680

milljónir

Heimild: Kauphöll Ķslands 28. įgśst 2008

Leyndardómar Leištogans

Hlutverk leištogans og ķmynd nśtķma hetjunnar endurspeglast įn efa ķ žeim persónum sem aš taka žįtt ķ opinberri umręšu og eru jafnframt gerendur į sama tķma. Stķll og įherslur leištoga eru misjafnar og į mešan margir telja aš menn séu fęddir leištogar žį segja sumir aš hęgt sé aš tileinka sér og lęra žaš sem til žarf til žess aš verša leištogi. Leištogar eru fyrirmyndir sem aš móta oft skošanir og hafa jafnframt oft įhrif į skošanir og ašgeršir almennings. Slķkir leištogar verša aš koma fram af įbyrgš og sżna af sér hįttsemi sem er öšrum til jįkvęšrar eftirbreytni.

Nelson Mandela einn af įhrifamestu leištogum vorra tķma stendur nś į 90. tugasta aldursįri. Lķfsvišhorf hans hafa mótast af žvķ aš gera heiminn aš betri staš og hann hefur aldrei litiš til baka ķ žeirri leit. Af hógvęrš og meš stašfestu žar sem trśin į aš dagurinn į morgun yrši betri en dagurinn ķ dag voru einkennandi žįttur ķ hans framgöngu. Hugmyndafręšin og lķfsvišhorf Mandela setja hann įn efa į stall mešal framsżnna leištoga ofar öllu lżšskrumi. Žegar Mandela var spuršur śt ķ grunninn ķ sinni stjórnvisku žį taldi hann upp 8 atriši:

Courage is not the absence of fear - it's inspiring others to move beyond it

Lead from the front - but don“t leave your base behind Lead from the back - and let other believe they are in front

Know your enemy - and learn about his favourite sport Keep your friends close - and your rivals even closer

Appearances matter - and remember to smile

Nothing is black or white

Quitting is leading too

Mandela var žekktur fyrir aš tala vel um andstęšinga sķna, en hann hefur lįtiš hafa žaš eftir sér aš žaš hafi skilaš honum meiri įhrifum heldur en aš berjast viš žį į persónulegum nótum. Ašferšafręši Mandela gagnašist honum einstaklega vel žar sem aš honum tókst aš gera andstęšinga sķna óvirka meš mįlflutningi sķnum og hann sagši jafnframt aš žeir vęru sjįlfum sér verstir eins og dęmin sanna. Stundum skilar hęverskan og kęnskan betri nišurstöšu žegar upp er stašiš. Góšir leištogar tapa oft orustum en markmišiš er įvallt aš vinna strķšiš eins og Mandela sannaši eftir 27 įra fangelsisvist.


Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband